Dat kan niet gezegd worden door de manier waarop Tosun werkt. Samen met zijn vrouw vormt hij een haast onoverwinnelijk team in Bundaberg. Hij is 27, zij is 23. Beide runnen sinds october "East Bundy Backpackers", wat voor Max een goede bron van goedkope arbeidskrachten is die hij voor zijn andere bedrijven kan gebruiken. Tosun is koppelbaas voor een aantal boerderijen die een gestage stroom arbeiders nodig hebben.

Zowel Tosuan als zijn vrouw weigeren de pers te woord te staan over de beschuldigingen die de Sydney Morning Herald heeft verzameld. Een zevental backpackers hebben in de afgelopen drie weken met deze krant gesproken. Een lokale krant, die over vergelijkbare beschuldigingen schreef, citeert Calie Tosun (de vrouw van Max): "Ik heb gehoord dat mensen over het werk klagen, maar als het ze niet bevalt kunnen ze altijd vertrekken." Haar man ontkent de claims, maar geeft aan dat hij naar zijn mensen moet roepen: "Ze moeten verteld krijgen wat ze moeten doen."

De Queensland Workplace Rights Ombudsman (zeg maar: de Arbo-inspectie) heeft de Tosuns enkele dagen gegeven om orde op zaken te stellen, maar weigert in te gaan op individuele zaken. Wel wordt een onderzoeksteam naar Bundaberg gestuurd om onderzoek te doen naar de arbeidsomstandigheden rondom Bundaberg. "We willen namen noemen, en zo nodig mensen laten vervolgen."

Ook de federale Fair Work Ombudsman doet onderzoek.

Reputatieschade Bundaberg

Het is niet voor het eerst dat dit soort schandalen rondom Bundaberg aan het licht komen. De burgemeester (Lorraine Pyefinch), andere hostel-eigenaren en boeren zijn de louche tussenpersonen meer dan zat. Bona fide partijen hebben hard gewerkt om het image van de branche te verbeteren. Tien jaar geleden verloren 15 backpackers het leven in een brand in het Palace Backpackers, ook in Childers. "De regio is helemaal afhankelijk van seizoenswerkers, vooral backpackers, voor onze landbouw en bloementeelt", zegt burgemeester Pyefinch, "dat is de ruggengraat van onze economie. Alleen al in Bundaberg verblijven op een willekeurig moment ruim 1000 backpackers. In het hoogseizoen zijn dat er makkelijk twee, drie keer zoveel. En dan zijn er natuurlijk nog de niet-geregistreerde backpackers."

John Walker, eigenaar van het Bundaberg Workers and Divers Hostel, schat dat de illegale arbeidsmarkt minstens twee keer zo groot is als de legale markt. Volgens hem slaat de Ombudsman de plank echter mis als deze zich richt op hostels en boeren: "Dit werpt een smet op de hele branche, terwijl hij vergeet de echte boosdoeners aan te pakken - de koppelbazen."

Veel backpackers komen naar Bundaberg om aan één van de eisen te voldoen om hun Working Holiday Visa met een jaar te mogen verlengen: 88 dagen fruitplukken. Maar Daniel Stockwell (27) heeft het één dag onder Tosun volgehouden, om daarna naar huis te gaan. "Ik vind Australië geweldig, maar dit verpestte het helemaal", zei Stockwell.

Ook hij werd ontslagen, samen met zijn vriend Oliver Brown, de eerdergenoemde Martin Pflaamenger, een andere Duitser en een Australiër. Ze waren die dag om drie uur 's nachts opgestaan, maar konden niet mee met de eerste bus. Met de tweede bus, van half zes, gingen ze op weg naar het werk waar ze AUS$ 17,60 zouden verdienen. Maar toen ze daar kwamen kregen ze te horen dat ze nu per emmer betaald zouden krijgen. Per emmer werd hen AUS$ 1,80 geboden. Na een uur werk had Stockwell, volgens eigen zeggen, zijn eerste emmer vol.

Vervolgens werden ze naar een ander veld gebracht, waar ze na tweeënhalf uur om water smachtten. Oliver Brown verteld dat hij na drie uur 8 emmers geplukt had. Hij had hiermee AUS$ 14,40 verdiend. Een woordvoerder van de Fair Work Ombudsman verteld dat stukloon alleen is toegestaan als hiermee minstens het nationale minimumloon wordt verdiend.

Ondertussen konden de fruitplukkers zelf geen waterflessen meenemen. Toen ze vroegen om water werd hieraan geen gevolg gegeven. Sommigen besloten het werk neer te leggen. "Hoe kunnen we zonder water werken?", vroeg Stockwell, waarna Tosun hen gedag zei. In het hostel kregen ze één uur om te vertrekken, want in het hostel hingen borden dat alleen werknemers daar mochten verblijven. Naar de AUS$ 160 die ze voor een week vooruit hadden betaald konden ze fluiten. De politie kon hier niets aan doen.

Betaling

De eigenaar van de boerderij waar het bovengenoemde verhaal zich afspeelde heeft zelf ook onderzoek gedaan naar de claims. Op grond van de uitkomsten van dit onderzoek heeft het bedrijf het contract met Tosun opgezegd.

Burgemeester Pyefinch maakt zich zorgen dat, in het tijdperk van het internet, ze te maken krijgen met een heel netwerk van opinies die als een lopend vuurtje de wereld rond zullen gaan. Oliver Brown is alvast deel van dat netwerk. Toen hij zijn banksaldo checkte, ontdekte hij dat hij eindelijk betaald was... AUS$ 20,36 voor een hele dag. Zijn vriend Daniel kreeg voor hetzelfde werk AUS$ 9,60.