Enge beestjes

0
2075
nice picture of a Redback Spider

Inleiding
De Redback Spider
Bluebottle Jellyfish
Box Jellyfish
De Black Snake
De Mulga Brown Snake (ofwel de King Brown Snake)
De Common Brown Snake (ofwel de Eastern Brown Snake)
De Western Brown Snake

Terug naar Dieren-index

Inleiding

Australië, land van prachtige landschappen en knuffelbare dieren zoals de koala en de wombat. Maar helaas ook een land met een rijke verzameling gevaarlijke en potentieel dodelijke dieren. Er lopen een paar soorten spinnen rond die een vervelende beet hebben en van de 10 dodelijkste slangensoorten komen er 8 of 9 voor in Australië.

Voordat je nu in paniek raakt: de meeste van deze dieren zullen je niet aanvallen, maar verkiezen de veiligere weg door zich te verstoppen als ze je aan voelen komen. Als je verstandig bent en ze niet achterna gaat rennen, overkomt je niets. Ook nadenken voordat je je hand in één of ander donker gat steekt kan je ellende besparen.

Laat de aanwezigheid van dieren in Australië je er in ieder geval niet van af laten houden om naar dit prachtige land te vertrekken. De prachtige omgeving, de geweldige ervaringen die je opdoet, zijn het kleine risico van letsel meer dan waard.

Tenslotte: mocht er zich iets voordoen (onwaarschijnlijk) en het is onzeker met wat voor een dier je te maken hebt, dan zijn er altijd deskundigen die het dier aan de hand van een beschrijving kunnen identificeren. Voor slangen kun je in noord New South Wales en Queensland bellen met het Queensland Museum (tel: 07 3840 755), maar ook andere dierentuinen en musea hebben een dergelijke service beschikbaar. Gewoon je ogen open houden als je ergens komt en de telefoonnummers noteren.
Puur voor het geval dat… de kans dat er iets gebeurt is klein en professionele hulp is altijd beter dan hulp via de telefoon. Maar -en dat is mijn persoonlijke mening- het is onverantwoord om geen rekening te houden met dit soort vervelende voorvallen.

De Redback spider

There was a Redback on the toilet seat when I was there last night.
I didn’t see him in the dark but, boy, I felt his bite.

The Redback on the Toilet Seat, Slim Newton, 1972.

Helaas voor de mensen met een spinnenfobie komen er in Australie erg veel spinnen voor. Gelukkig zijn de meesten onschuldig. De meest bekende uitzondering spin die enigszins gevaarlijk kan zijn is de Redback Spider.

nice picture of a Redback Spider

De Red Back komt in heel Australie voor, maar heeft een voorkeur voor verstedelijkte gebieden.
Mede hierdoor komt hij vaak met mensen in aanraking en is hij zo bekend geworden.Door een aantal incidenten, waarbij soms ook doden zijn gevallen, is hij bekend geworden als een enorm dodelijk diertje. Inderdaad worden er jaarlijks ongeveer 600 beten geregistreerd. In de meeste gevallen komt dit doordat de spin door de mens in het nauw is gedrukt. Hetzij per ongeluk (iets willen pakken achterin een kastje en de spin pletten), hetzij met opzet (vooral veel dronken mannen die dat enge beestje wel eens te grazen zullen nemen). De redback is echter van nature niet agressief.

De beten resulteren soms in ernstige pijn en ziekte, waarvoor een tegengif beschikbaar is. Gelukkig zijn de kaken van het vrouwtje zo klein dat de meeste beten geen gevolg hebben. Mannetjes bijten zelden en aangezien hun kaken nog kleiner zijn, slagen ze er vaak niet eens in de huid door te komen.

Kort samengevat: dit dier KAN dodelijk zijn, maar overdrijf het risico niet. Blijf het dier dus met gepaste eerbied behandelen ! Een beet blijft vervelend en een anti-gif behandeling neemt enkele dagen in beslag !

Zelf ben ik de Redback een paar keer tegen gekomen. De eerste keer toen ik een schuur moest schoonmaken (daar heb je het al, bijna de spin verplet). Toen ik het dier zag, rende ik met een rotvaart weg. De reactie van de locals was echter zo relaxed, dat ik snel van mijn angst af was.
De tweede keer was ik in Alice Springs in een hostel. Toen ik per ongeluk iets onder het bed liet vallen had ik de tegenwoordigheid van geest om eerst even met een zaklamp te kijken. En jawel, daar zat dus al de hele nacht een redback. Hij had nog niet aangevallen, dus hij zou zich wel koest houden. Ik ben weer gaan slapen en heb de ochtend erop de spin gerapporteerd.
Hij leefde niet lang meer….

Eerste hulp

Weliswaar werkt het gif slechts langzaam en veroorzaakt het meestal alleen veel pijn, er is geen enkele reden om risico te nemen, bezoek dus snel een dokter. Het aanbrengen van verband kan de pijn versterken, dus een drukverband is niet aan te raden.

Zie ook: deze site

Terug naar boven

 


Bluebottle Jellyfish

De Bluebottle kwal, ook wel bekend als Portuguese Man-of-War (Portugees Oorlogsschip) heeft zijn naam te danken aan zijn blauwe kleur en de vorm die hij heeft als hij op het strand is aangespoeld. Het is geen individu, maar een kolonie die uit vier verschillende soorten poliepen bestaat. Deze poliepen zijn van elkaar afhankelijk voor hun overleving. De eerste soort is de pneumatofoor, het drijvende deel waar de rest van de kolonie op steunt. De tentakels, die tot tien meter lang kunnen worden, (dactylozoïden) zijn de tweede soort. Deze zorgen voor verdediging, het vangen van voedsel en het transporteren hiervan naar de verterende poliepen, de gastrozoïden. Tenslotte is een vierde soort poliep, de gonozoïde, verantwoordelijk voor de voortplanting.

picture of a bluebottle, aka Portuguese man-o-war

Het dier kan een doorsnee van meer dan 15 cm en tentakels van tot 10 meter bereiken. De tentakels spelen evenwel geen rol bij de voortbeweging. Deskundigen denken dat het dier zich enkel door de wind laat voortbewegen, waarbij samentrekkingen van het drijvende lichaam het dier enigszins controle over de richting geven.

Wél belangrijk zijn de tentakels voor de jacht en voor de verdediging van de Bluebottle. Tijdens het voortdrijven slepen de tentakels continuu proeidieren naar de gastrozoïden (spijsverteringspoliepen). De tentakels bevatten duizenden kleine openingen die een soort giftige naald afschieten wanneer de tentakels aangeraakt worden. Het gif, in combinatie met weerhaakjes, zorgt ervoor dat de Bluebottle dodelijk is voor zijn prooi en hoogst vervelend voor ongelukkige zwemmers.

Helaas kun je de bluebottle niet altijd goed aan zien komen. Losse stukken tentakel (die van de kolonie zijn afgebroken) kunnen ook steken. Zelfs dode aangespoelde exemplaren zijn niet ongevaarlijk. De beste tip is: afblijven en niet gaan zwemmen als ze in de buurt zijn. Bij stranden die open aan de oceaan liggen, zijn de dieren na een goede aanlandige wind erg talrijk. Doe je voordeel met die kennis!

Eerste hulp

De tentakels geven, zoals gezegd een zeer pijnlijk irritatie. Wanneer je gestoken wordt, ga dan niet lopen wrijven, hiermee vererger je de aandoening. De pijn kan na korte tijd wegtrekken, maar kan ook enkele uren aanhouden, waarna het veranderd in een “slapend” gevoel dat zich naar de gewrichten uitbreidt. Daar waar de steek zit, zal zig een rode streep met witte blaasjes vormen. In zware gevallen kan dit eruit zien alsof er een kralenketting op de huid zit. Er zijn gevallen van shock bekend, daarnaast kunnen kinderen, ouderen en mensen met zwakkere gezondheid ademhalingsproblemen krijgen. Er zijn gelukkig geen doden bekend.
Na de steek moet het slachtoffer met de grootst mogelijke spoed het water uit. Eventuele stukken tentakel die nog aan het slachtoffer plakken moeten voorzichtig (niet met de blote hand) worden verwijderd. Absoluut niet wrijven, aangezien dat nog meer van die fijne pijltjes kan activeren. Bij lichte gevallen zijn ijscompressen vaak voldoende, soms aangevuld met lichte pijnstillers. In extreme gevallen kan reanimatie nodig zijn en is bijstand door een arts noodzakelijk.


Terug naar boven

 


Box Jellyfish

De Box Jellyfish vond ik het engste wat Australie te bieden had. Spinnen, och… kun je vermijden door op te letten. Slangen, ook wel, maar deze kwal niet.. hoe moet je in hemels naam een dier ontwijken als het onder water zit terwijl jij met je duikcursus bezig bent? Gelukkig bleek dat er een goed waarschuwingssysteem werkt en dat stranden worden afgesloten wanneer de verwachting is dat er Jellyfish zijn. Daarnaast worden veel stranden voorzien van Stingernets, die de kwallen buiten houden en er zijn zelfs al speciale Stinger-proof zwempakken te koop (hoewel ik die nooit ben tegengekomen).

Verder is inmiddels bekend dat deze kwal veel voorkomt na lokale regenbuien, en dan vooral in de buurt van riviermondingen. Bij ruwe zee zie je De vaak amper. Ook komen ze zelden bij koraal, diep water en grote zeewiervelden.
Maar… het blijven gemene krengen.

Picture of a box jellyfish

De Box Jellyfish is wit tot erg lichtblauw transparant. Hij heeft zijn naam te danken aan zijn lijf, waar duidelijk vier verschillende zijden aan te onderscheiden zijn. Deze zijden kunnen (elk) ongeveer 20 cm lang zijn. Aan elk van de hoeken heeft de Box Jellyfish tot 15 tentakels, van een meter of drie. Elk van deze tentakels heeft ongeveer 5.000 (vijfduizend!) steekcellen (namatocyten).

Wetenschappers hebben niet al te lang geleden ontdekt dat de Box Jellyfish een viertal ogen heeft, een op het midden van elke zijde. Met deze ogen kan de kwal de kleinste obstakels ontwijken. Hoe hij dat doet, zonder hersenen is vooralsnog een raadsel. Ook mensen porbeert de jellyfish te ontwijken. Steken komen vooral voor wanneer kwal en mens per ongeluk botsen.

Het gif van de Box Jellyfish is één van de dodelijkste gifsoorten in Australië. Dit heeft vooral te maken met zijn jachtgedrag: de Box Jellyfish eet voornamelijk kleine vissen en garnalen. Vooral voor jongen is dit lastig: een spartelende garnaal kan een jonge kwal in stukken rijten. Het is voor de kwal dan ook essentieel dat hij een sneldodend gif heeft.

De Box Jellyfish is een “seizoensdier”. Hij komt het meest voor in het seizoen dat samenvalt met het regenseizoen in het Northern Territory, van oktober tot april. Zuidelijker, langs de oostkust (Queensland) en de noordelijke helft van de westkust (Western Australia) loopt de periode van november tot maart, hoewel ze soms ook buiten deze tijdsgrenzen gespot worden.

Waarschuwingsbord voor box jellyfish.

De Steek

Wanneer je niet direct hulp krijgt, is de steek van de Box Jellyfish absoluut dodelijk !! Er zijn inmiddels al meer dan 70 doden gerapporteerd!
Het is dus essentieel dat je niet in je eentje het water in gaat en dat je (en de anderen die mee het water ingaan) op de hoogte zijn van de behandeling.

Het gif van deze kwal werkt in op het hart, het zenuwstelsel en de huid. Wanneer het een organisme binnenkomt, komt het snel in de bloedsomloop en veroorzaakt het hevige pijn. De tentakels blijven bovendien aan de huid plakken. Wanneer geprobeerd wordt de actieve tentakels te verwijderen, wordt alleen maar meer gif ingebracht. Een zwaar geval kan leiden tot het afsterven van de huidcellen in het aangetaste gebied. Zonder behandeling kan de pijn weken aanhouden en lidtekens achterlaten (maar dat maakt op dat moment niet uit, eerst maar zorgen dat je het overleeft).

Het is bekend dat het slachtoffer van een steek enorme pijn lijdt (“so excruciating and overwhelming”) dat hij in zijn eentje de kust niet meer zult bereiken. Meestal raken de slachtoffers in shock.

Eerste hulp

Nooit doen

De getroffen lichaamsdelen overspoelen met alcohol (of andere methylverbindingen) en water
Door deze stoffen worden nog niet gebruikte steekcellen geactiveerd en zal het slachtoffer nog meer vergiftigd worden.
Gebruik NOOIT alcohol of andere methyl-verbindingen
Ook hierdoor worden nog verdere steekcellen geactiveerd

Wel doen: Spoel het getroffen gebied rijkelijk met normale huisazijn, of met de rode of blauwgekleurde azijn die je veel bij stranden aantreft. De azijn deactiveert de steekcellen. Pas wanneer alle cellen inactief zijn (bij twijfel, doorgaan met spoelen) kunnen de tentakels worden verwijderd. overigens zal de azijn de pijn NIET verzachten.

Vervolgens kan, indien noodzakelijk, mond-op-mond massage en hartmassage worden toegepast. Wanneer tegengif niet voorhanden is, kan de Pressure and Immobilisationmethode op ledematen worden toegepast, terwijl het slachtoffer naar het ziekenhuis wordt gebracht.

Terug naar boven

 


De Red Bellied Black Snake

Beschrijving

afbeelding van de Red Bellied Blacksnake.

De Red Bellied Black Snake is een zeer gevaarlijke slangensoort. Zoals de naam al doet vermoeden, heeft hij een rode buik en een zwarte rug. Deze slang komt vooral voor langs de oostkust, in de nabijheid van water. Vermoedelijk komt deze slang zelfs nog in de grotere onbebouwde delen van Sydney voor (aan de noordzijde van de haven zijn nog grote stukken natuur, ingesloten door bebouwing, zoals Mossman, Balmoral e.d.).

Behalve de Red Bellied Blacksnake, die hiernaast is afgebeeld, zijn er nog twee gevaarlijke Black Snakes. Collett’s Black Snake heeft een donkerbruine rug met “mokka” tot roodachtige vlekken die onregelmatige ringen vormen. De buik van deze slang is roodachtig-mokka. De Spotted Black Snake (ookwel genoemd: Blue-bellied Black Snake) is iets moeilijker herkenbaar. Wederom een zwarte rugzijde (hoewel die vaak ook donkergrijs en heel soms licht bruin met lichte vlekken of ringen is) een een grijze, bruine of blauwgrijze buik.

De Black Snake, die overdag actief is, legt geen eieren zoals de meeste slangen maar baart levende jongen, elk ongeveer 22 cm lang. Meestal krijgt de Black Snake 20 jongen tegelijk, maar er zijn gevallen bekend waarbij er 40 tegelijk geboren werden.

Alle drie de soorten voeden zich voornamelijk met kleine dieren, zoals kikkers en knaagdieren. De mens staat niet op de menukaart van de Black Snake.

De beet van de Black Snake

De beet van de Black Snake kan dodelijk zijn.

 

Gelukkig is deze slang van nature niet agressief. Zoals de meeste slangen, probeert deze Australiër het bijten van mensen te voorkomen. Meestal voelt de slang aan de trillingen van de grond dat er een mens aankomt en zorgt hij dat hij wegkomt. Echter, wanneer je de slang aanvalt of pest kan hij zich genoodzaakt voelen zichzelf te verdedigen. De Black Snake neemt dan een aanvalshouding aan, waarbij hij de vijand kans geeft zich terug te trekken. De Black Snake maakt zijn kop plat en gedraagt zich als een wild dier dat op het punt van aanvallen staat (verrassend). Als je verstandig bent, begrijp je de hint en trek je je -rustig- terug.

Eerste hulp

Volgens het Queensland museum (een van de belangrijkste bronnen van deze pagina) stelt dat elke beet als een medisch spoedgeval moet worden behandeld. Wanneer er twijfel bestaat over de slangensoort die gebeten heeft, of als überhaupt onzeker is dat het hier om een slangenbeet gaat, dient van het ergste uit te worden gegaan.

 

Bel onmiddelijk een ambulance en vertel hen dat het (waarschijnlijk) om een beet van de Black Snake gaat. De hulpdiensten komen dan met de grootst mogelijke snelheid. In de tussentijd moet je de verspreiding van het gif zien tegen te gaan. De Pressure and Immobilisationmethode is hiervoor de aangewezen manier. Ik heb ook gehoord van het uitzuigen en uitspugen van gif, maar of dat werkt weet ik niet. Bovendien heb ik het vermoeden dat gif mogelijk via de tong bij de hulpverlener in de bloedbaan zou kunnen komen en dat lijkt mij ook niet de bedoeling.

Terug naar boven

 


De Mulga Brown Snake

foto van de Mulga Brown Snake.

Beschrijving

De Mulga Brown Snake (ook bekend als de King Brown Snake) is één van de drie soorten Brown Snake die in Australië voorkomen. Het is een zwaar gebouwde slang, met een duidelijk schubbenpatroon, een brede kop en een rug die diverse tinten bruin en olijfgroen heeft. Ook bij de Mulga is de buik mokka-kleurig. Het gif van de Mulga is haemotoxisch, wat betekent dat het interne bloedingen of juist stolsels in de bloedbaan kan veroorzaken.

Deze slang komt vooral voor in de westelijk gelegen droge gebieden, eucalyptus bossen en vlaktes. De Mulga Black Snake is zowel dag en nacht actief en legt eieren. Hij voedt zich met kleinere reptielen, eieren, vogels en kleine zoogdieren.

Eerste hulp

De Mulga is een gevaarlijke slang die, in tegenstelling tot andere soorten, relatief bijtgraag is. Elke (vermoedelijke) beet moet meteen deskundige medische verzorging krijgen. In afwachting van de deskundigen kan de Pressure and Immobilisationmethode de schade beperken.

Terug naar boven

 


De Common Browns Snake, of Eastern Brown Snake

foto van de Common Brown Snake.

De Common Brown Snake (ook bekend als Eastern Brown Snake), die hier staat afgebeeld, is de op één na giftigste slang ter wereld. Zijn gif is sterk neurotoxisch (werkt op het zenuwstelsel, kan zorgen voor verlamming, sufheid en ademhalingsstoornissen) en haemotoxisch (veroorzaakt bloedingen of stolsels in de bloedbaan).Deze slang is herkenbaar aan zijn bruine kleur, die soms richting zwart of donkergrijs neigt. De buik is meestal mokka met roze of oranje vlekken. Zoals de naam al doet vermoeden, komt deze slang voor in de oostelijke delen van Australië, bijna in geheel Queensland, New South Wales, Victoria en Tasmania).

Ook deze Brown Snake is gevaarlijk. Hij staat bekend als strijdlustig. Indien dit dier in het nauw wordt gedreven richt hij zich op in een s-bocht en kan hij meerdere malen aanvallen en bijten.

Eerste hulp

Ook voor deze slang geldt: elke (vermoedelijke) beet moet meteen deskundige medische verzorging krijgen. In afwachting van de deskundigen kan de Pressure and Immobilisationmethode de schade beperken.

Terug naar boven

 


De Western Brown Snake

de Western Brown Snake.

De Western Brown Snake is lichter van postuur dan zijn familieleden die hierboven zijn beschreven. Zijn rug kan allerlei bruintinten aannemen, waarbij oranje accenten gelegd worden. Deze slang heeft haemotoxisch en neurotoxisch gif.

Zoals de naam al doet vermoeden komt de Western Brown Snake voornamelijk voor in de westelijke delen van Australië. In de praktijk komt hij overal voor, behalve in de nattere delen van Queensland en New South Wales (de kustregio) en het zuid-westelijke deel van Western Australia.

Eerste hulp

Voor de Western Brown Snake geldt hetzelfde als voor de twee eerder genoemde soorten: elke (vermoedelijke) beet moet meteen deskundige medische verzorging krijgen. In afwachting van de deskundigen kan de Pressure and Immobilisationmethode de schade beperken.

Terug naar boven

 


Bronnen en meer informatie:

  • Het Queensland Museum heeft een uitgebreide website met informatie over (gevaarlijke) slangen.

 

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.